in ,

Improving Empathy – วิธีการเข้าอกเข้าใจอยากลึกซึ้งมากขึ้น ด้วยกิจกรรมสร้างทักษะการสังเกต สำรวจ สัมภาษณ์

Empathy ด้วยวิธีการสังเกต สำรวจ และสัมภาษณ์

นวัตกรรมคือการหาทางแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นด้วยวิธีใหม่ ๆ สามารถแก้ไขปัญหาได้จริง และสร้างประโยชน์แก่ชุมชนหรือสังคม ดังนั้น ดังนั้นทักษะสำคัญที่จะทำให้เราสามารถรับรู้เเละเข้าใจปัญหาหรือสิ่งที่ผู้คนเจ็บปวดได้คือการเข้าอกเข้าใจอย่างลึกซึ้ง

ทักษะ กระบวนการ และทัศนะคติ ที่เป็นที่รู้จักและเป็นที่นิยมสูงสุดอย่าง การคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) เอง ก็จะสอนให้เราเริ่มด้วยการเข้าอกเข้าใจผู้คนอย่างลึกซึ้งด้วยเช่นเดียวกัน

การเข้าอกเข้าใจอย่างลึกซึ้งที่ภาษาอังกฤษใช้คำว่า Understand หรือคำว่า Sympathy เพราะลำพังการเข้าใจ (Understand) ปัญหาของผู้คนนั้นอาจจะไม่เพียงพอ แต่ต้องใช้เข้าใจปัญหาที่อยู่ลึก ๆ ภายในจิตใจไปอีก ดังนั้นภาษาอังกฤษใช้คำว่าเข้าอกเข้าใจอย่างลึกซึ้งว่า Empathy

ดังนั้นมีเทคนิคที่ทำให้เราเข้าใจปัญหาอย่างลึกซึ้งคือ การสังเกต สำรวจ และสัมภาษณ์

กิจกรรมที่ 1 : กิจกรรมฝึกทักษะการสังเกต

ถั่วชนิดต่าง ๆ

อย่างกิจกรรมเเรกเพื่อให้เราพัฒนาทักษะการสังเกตมากขึ้น คือ การนำถั่วชนิดต่าง ๆ ให้ลองสังเกตดู เเละที่สำคัญต้องเริ่มด้วยการ ปิดตา ให้ใช้เวลาประมาณ 15 – 20 นาทีในการสังเกต

ทีนี้ ให้เปิดตาแล้วทำการสังเกตต่อ โดยใช้เวลาอีกประมาณ 15 – 20 นาที นอกจากนี้ สามารถทำอะไรก็ได้ เพื่อให้การสังเกตได้ละเอียดยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเคาะ การปอกเปลือก การฟัง การดม การสัมผัส การดูรายละเอียดที่ลึกไปอีก เป็นต้น

แล้วลองวาดหรือลองเขียนเเละในสิ่งที่เราค้นพบ ลองแยกส่วน มองภาพรวม ดูรูปทรง เเละรูปแบบ (Pattern) สี ลวดลาย ว่ามันเหมือนอะไร ไม่เหมือนอะไร หรืออะไรที่เราไม่เคยพบเห็นมาก่อน

หลังจากนั้นให้เราสังเกตความรู้สึก ว่าเรารู้สึกอย่างไร เราจัดการความรู้สึกอย่างไร ทำไมเราจึงสังเกตเห็น และทำอย่างไรให้เราพัฒนาทักษะการเห็นได้ดียิ่งขึ้น

ทีนี้ ให้เราพูดคุยแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับเพื่อนเรา ว่าเราพบเห็น สังเกต และรู้สึกอย่างไร แล้วจดบันทึกว่าเราได้สังเกตเห็นอะไรบ้าง อะไรที่ทำให้เราเเปลกใจ แล้วทำไมถึงรู้สึกเเบบนั้น

กิจกรรมที่ 2 : กิจกรรมฝึกทักษะการสังเกต (ระวัง !?!)

สิ่งที่ควรระวังหากเรากำลังสังเกต

กิจกรรมนี้ ให้ดูคลิปนี้ แล้วลองนับจำนวนครั้งที่คนใส่เสื้อสีขาวส่งบอลให้เพื่อน

ที่นี้เมื่อตั้งใจดูคลิปวีดีโอเเล้ว ให้ทายดูว่าคนเสื้อขาวส่งลูกบอลให้เพื่อนกี่ครั้ง ?

เมื่อลองทายจำนวนครั้งที่คนใส่เสื้อสีขาวส่งบอลให้เพื่อนเเล้ว ทีนี้ ให้ลองคิดดูว่านอกจากคนเสื้อขาวส่งบอลให้เพื่อนแล้วคุณสังเกตเห็นอะไรไหม ?

คลิปวีดีโอนี้ มีสิ่งที่ควรระวังเมื่อเรา ‘ตั้งใจ’ สังเกตอะไรมากเกินไป เราจะมองไม่เห็นรายละเอียดอื่น ๆ เลย

ในคลิปนี้จะเห็นว่ามีลิงกอริล่าตัวหนึ่งเดินผ่านวงคนที่ส่งลูกบอลไปมาด้วย หากเปิดดูคลิปซ้ำอีกครั้งเราจะเห็นลิงกอริล่าอย่างชัดเจน

คลิปนี้เป็นบทเรียนอย่างหนึ่งว่า หากเราตั้งใจสังเกตบางสิ่งบางอย่างมากเกินไปก่อนที่เราจะเข้าไปในพื้นที่ต่าง ๆ เราอาจจะพลาดข้อมูลอื่น ๆ ที่สำคัญไปเลย ดังนั้นทุกครั้งที่เราจะเริ่มทำการสังเกต ให้เราเปิดใจให้กว้าง อย่าเพิ่งรีบตั้งใจว่าจะสังเกตสิ่งใดสิ่งหนึ่งก่อน ไม่งั้นเราจะพลาดสิ่งดีดีอื่น ๆ ไป

กิจกรรมที่ 3 : ลองสำรวจสถานที่

กิจกรรมคือการสังเกตสิ่งที่กว้างออกไปอีก ทีนี้ให้เราลองสังเกตตลาดสดในคลิปนี้

คลิปนี้เป็นคลิปวีดีโอในตลาดสดในเมืองยกยาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย ให้เราเอาทักษะของการสังเกตในกิจกรรม 2 กิจกรรมก่อนหน้านี้ คือลองสังเกต ในขณะเดียวกันก็อย่าพยายามตั้งใจสังเกตสิ่งใดสิ่งหนึ่งมากเกินไป เปิดใจให้กว้างเข้าไว้

อาจจะดูคลิปอีกครั้ง แล้วให้เขียน Post-it เเล้ามาเเปะบน Flip Chart ว่า อะไรเป็นสิ่งที่เหมือนกันกับตลาดบ้านเรา อะไรเป็นสิ่งต่างกัน อะไรเป็นสิ่งที่เราชอบ อะไรเป็นสิ่งที่เราสงสัย

กิจกรรมที่ 3 ลองเปรียบเทียบตลาดบ้านเค้าเเละตลาดบ้านเรา

หลังจากที่เราเขียนลงบน Flip Chart แล้ว ให้เราลองมานำเสนอเเละเเลกเปลี่ยนความคิดเห็นความคิดของเรากับความคิดของเพื่อนเกี่ยวกับตลาดดู

กิจกรรมที่ 4 : ฝึกการสัมภาษณ์

กิจกรรมฝึการสัมภาษณ์

กิจกรรมนี้เป็นกิจกรรมการฝึกทักษะการสัมภาษณ์ ให้เราจับคู่กับเพื่อนเเล้วลองสอบถามประสบการณ์การซื้อโทรศัพท์มือถือ

ในครั้งเเรกนี้ให้ สัมภาษณ์ด้วยการใช้คำถาม 7 คำถาม

  • ใคร Who
  • อะไร What
  • ที่ไหน Where
  • เมื่อไหร่ When
  • ทำไม Why
  • อย่างไร How และ
  • ใช่หรือไม่ Yes / No

ต่อไป ให้ลองเปลี่ยนวิธีตั้งคำถาม โดยให้ถามว่า

“ช่วยเล่าเหตุการณ์ตอนที่ไปซื้อมือถือเครื่องนี้หน่อย ?

สังเกตเห็นไหมว่าการตั้งคำถาม 2 ครั้งนี้เเตกต่างกันไหม เเล้วทำไมถึงเเตกต่างกัน ?

ทีนี้ลองตั้งหลักอีกครั้งหนึ่งว่า เราสัมภาษณ์ไปเพื่ออะไร ที่จริงแล้วเราสัมภาษณ์เพื่อ

  • เข้าใจความรู่สึก (Empathize)
  • หาข้อมูล (Obtain Information)
  • ตรวจสอบว่าสิ่งที่รู้ถูกต้องหรือไม่ (Validate)
    • เพื่อหาหลักฐานยืนยัน
    • เพื่อหาข้อมูลหักล้าง
  • หาโอกาส (Find Opportunities)
    • ใครบ้างที่เกี่ยวข้อง ?
    • ปัญหาของเขา
    • วิธีการแก้ปัญหาที่มีอยู่
    • ทรัพยากรที่มีอยู่

โดยสรุปเเล้ว การสัมภาษณ์ให้หลีกเลี่ยงการใช้คำถามปลายเปิด เลี่ยงการถามคำถามปลายปิด กล่าวคือ เราสัมภาษณ์ไม่ใช่การรับรู้ถึงคำตอบที่เราตั้งใจจะสอบถาม เเต่อยากรู้เรื่องราว (Story) ของผู้ให้สัมภาษณ์

สิ่งที่ควรระวังเวลาที่เราสัมภาษณ์

เมื่อเราสัมภาษณ์ เราอยากรู้เกี่ยวกับเรื่องราวของพวกเขา (Story) ดังนั้นให้เราหลีกเลี่ยงคำถามเหล่านี้

  • คิดอย่างไรกับ…?
    • ☑ ถามได้ แต่ควรให้เล่าเหตุการณ์ประกอบด้วย
  • คำถามที่ “ถามอีกก็ถูกอีก”
    • ☒ จะดีกว่าไหมถ้ามี….?
  • หยุดเมื่อได้คำตอบว่า “ไม่”
    • ☑ สามารถถามต่อได้ว่า “ทำไมถึงไม่…”
  • พยายามขายไอเดีย (pitching)
    • ในช่วงแรก เราต้องการข้อมูลใหม่ ไม่ใช่เอาข้อมูลไปให้คนอื่น อย่าเพิ่งรีบถามว่า “ถ้ามี…”

บทความถัดไปจะพูดถึงกิจกรรมการคิดสร้างสรรค์เเละการลงมือปฎิบัติต่อไป (Ideate)

Avatar photo

Written by Digital4Peace Foundation

Digital4Peace Foundation - Drive Sustainable Peace by Innovative Solutions. Our ultimate dreams is to make the most of 'Media, Technology, and Innovation' to make sustained peaceful society in Deep south of Thailand.

Grassroot Innovation : นวัตกรรมรากหญ้า ไอเดียดีดีในการสร้างสรรค์นวัตกรรมอยู่รอบตัว

Digital4Peace ยืนข้อเสนอของเยาวชนคนรุ่นใหม่ปาตานี/ชายแดนใต้ต่อกระบวนการพูดคุยสันติสุขเพื่อเสนอต่อโต๊ะพูดคุยสันติสุขชายแดนใต้